Opis książki:

Jest to nowoczesny, zmieniony i uaktualniony podręcznik etyki i deontologii lekarskiej. Omówiono w nim problematykę prawno-etyczną dotyczącą między innymi prokreacji, transplantologii, tanatologii, eksperymentów medycznych (głównie z zakresu genetyki), błędu lekarskiego oraz tajemnicy lekarskiej. Przedstawiono także najważniejsze współczesne dokumenty polskie i międzynarodowe związane z etyką lekarską.  Zakres zmian jest spory, gdyż od czasu pierwszego wydania podręcznika, w czasie kilku lat uległy zmianom lub uzupełnieniom prawie wszystkie krajowe przepisy prawne. W mniejszym stopniu dotyczy to dokumentów międzynarodowych.
Autor dołożył starań, aby nasycenie podręcznika odwołaniami do ustaw, rozporządzeń czy konwencji nie przysłoniło jego humanistycznego charakteru.
Książkę wzbogacają przykłady z praktyki zawodowej samego autora oraz innych lekarzy i pielęgniarek.
Publikacja przeznaczona  przede wszystkim dla lekarzy i studentów medycyny, ale może być przydatna także innym pracownikom służby zdrowia. 

Słowa kluczowe:

Spis treści:

Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki
1.1. Podstawowe pojęcia etyki ogólnej, niezbędne do zrozumienia zasad etyki lekarskiej i bioetyki
1.2. Pojęcia dobra i zła i ich zastosowanie w praktyce lekarskiej
1.3. Bioetyka
Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej
2.1. Dwa modele kształtowania postaw lekarzy w starożytności
2.2. Etyka lekarska w średniowiecznej Europie
2.3. Początki etyki lekarskiej w Polsce
2.4. Izby lekarskie i pierwsze kodeksy deontologiczne
2.5. Rozwój myśli deontologicznej w Polsce na przełomie XIX/XX wieku
2.6. Etyka lekarska jako problem międzynarodowy po II wojnie światowej     
2.7. Problemy etyki lekarskiej w Polsce po II wojnie światowej
Rozdział 3. Prawa pacjenta
3.1. Paternalizm czy partnerstwo. Stosunek lekarz-pacjent w przeszłości i w dobie współczesnej
3.2. Karta Praw Pacjenta
3.3. Europejska Konwencja Bioetyczna
3.4. Dokumenty wzorcowe dotyczące praw pacjenta
3.5. Stosunek lekarz-pacjent w świetle podstawowych praw pacjenta
3.6. Nadzór nad przestrzeganiem praw pacjenta
3.7. Godność lekarza i jego prawa
3.8. Dodatkowe informacje o regulacjach prawnych i związanych z tym zagrożeniach
Rozdział 4. Tajemnica zawodowa lekarza
4.1. Tajemnica lekarska w tradycjach historycznych
4.2. Zakres tajemnicy lekarskiej
4.3. Zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy
4.3.1.          Ustawowe zwolnienia z zachowania tajemnicy
4.3.2.          Postępowanie w przypadku badania na żądanie uprawnionych ustawami organów i instytucji
4.3.3.          Postępowanie dotyczące nieujawnienia tajemnicy stanowiącej niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia pacjenta lub innych osób
4.3.4.          Ujawnienie tajemnicy za zezwoleniem pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego
4.3.5.          Udzielanie informacji innemu lekarzowi lub personelowi medycznemu
4.3.6.          Tajemnica zawodowa a praktyczna nauka zawodów medycznych
4.3.7.          Wykorzystanie wiadomości objętych tajemnicą do celów naukowych
4.4. Tajemnica dotycząca dokumentacji lekarskiej
4.5. Tajemnica wobec pacjenta, którego informacje dotyczą
4.6. Odpowiedzialność za naruszenie zasad zachowania tajemnicy lekarskiej
Rozdział 5. Obowiązek i prawo udzielania pomocy
5.1. Lekarz jako przymusowy samarytanin
5.2. Lekarz a samobójstwo
5.3. Zgoda na zabieg diagnostyczny i leczniczy
5.3.1.          Przesłanki ważności zgody
5.3.2.          Zakres zgody
5.3.3.          Postępowanie w przypadku braku zgody na określony rodzaj leczenia
5.4. Działanie lekarza bez zgody osoby poddanej zabiegom medycznym
5.4.1.          Działanie lekarza przy braku porozumienia się z chorym lub przy braku zgody przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego osoby nieletniej lub ubezwłasnowolnionej
5.4.2.          Działanie bez zgody ze względu na dobro społeczne
5.5. Lekarz w kontaktach z wymiarem sprawiedliwości
5.6. Postępowanie lekarza wobec chorych psychicznie
5.7. Działanie lekarza w warunkach wojny
Rozdział 6. Ryzyko diagnostyczne i terapeutyczne
6.1. Pojęcie ryzyka i zakres jego dopuszczalności
6.1.1.          Ryzyko w diagnostyce
6.1.2.          Ryzyko w terapii farmakologicznej
6.1.3.          Ryzyko w terapii chirurgicznej
6.2. Lekarz a metody medycyny niekonwencjonalnej
6.3. Ryzyko w postępowaniu profilaktycznym
6.4. Słowo lekarza jako czynnik ryzyka
Rozdział 7. Problemy etyczne prokreacji
7.1. Przemiany obyczajowe w odniesieniu do życia seksualnego
7.2. Zapobieganie ciąży
7.3. Sterylizacja
7.4. Dziecko niechciane i jego losy
7.5. Przerywanie ciąży
7.6. Sztuczna inseminacja
7.7. Zapłodnienie pozaustrojowe
7.8. Instytucja matki zastępczej
7.9. Diagnostyka prenatalna
7.10.           Odchylenia od normy współżycia seksualnego a etyka lekarska
Rozdział 8. Problemy etyczne transplantologii
8.1. Historyczne aspekty rozwoju transplantologii
8.2. Transplantologia a kolejne modyfikacje definicji śmierci
8.3. Pobieranie komórek, tkanek i narządów od żywego dawcy
8.4. Stosunek do transplantacji narządów ze zwłok w badaniach socjologicznych i wyrażanych opiniach
8.5. Domniemana zgoda czy domniemany brak zgody?
8.6. Problemy etyczne ksenotransplantacji
Rozdział 9. Problemy etyczne tanatologii
9.1. Ewolucja postaw wobec śmierci i człowieka umierającego
9.2. Wartość i jakość życia
9.3. Rozmowa z chorym i jego rodziną o niepomyślnym rokowaniu
9.4. Granice walki o życie
9.5. Opieka terminalna
9.6. Opieka paliatywna
9.7. Eutanazja
Rozdział 10. Etyka badań naukowych
10.1.           Etos uczonego. Zagrożenia moralne w badaniach naukowych
10.2.           Eksperyment
10.2.1.        Rodzaje eksperymentu biomedycznego i ich definicje
10.2.2.        Podstawowe zasady etyczne i prawne regulujące dopuszczalność dokonywania eksperymentów
10.2.3.        Problemy etyczne badania leku
10.3.           Problemy etyczne genetyki
10.4.           Doświadczenia na embrionach i płodach ludzkich
10.4.1.        Klonowanie
10.4.2.        Komórki macierzyste
10.5.           Badania na zwierzętach
10.6.           Komisje bioetyczne i ich działalność
10.7.           Zasady dobrych obyczajów w publikacjach naukowych
Rozdział 11. Błąd lekarski a etyka
11.1.           O zawinionych i niezawinionych błędach lekarskich
11.1.1.        Błąd popełniony z niedostatku wiedzy
11.1.2.        Błąd wynikający z przekroczenia kompetencji
11.1.3.        Błąd wynikający z niewykazania należytej staranności
11.2.           Postępowanie lekarza w przypadku popełnienia błędu lekarskiego
11.3.           Odpowiedzialność moralna za postępowanie innej osoby w zespole
Rozdział 12. Lekarz a współpracownicy i uczniowie. Koleżeństwo lekarskie
12.1.           Solidarność zawodowa
12.2.           Koleżeństwo a krytyka postępowania
12.3.           Lekarz w zespole pracowników medycznych
12.4.           Lekarz jako nauczyciel
12.5.           Lekarz jako konsultant
Rozdział 13. Dobre obyczaje w praktyce lekarskiej
13.1.           Tradycje praktyki prywatnej lekarza
13.2.           Złe i dobre przejawy konkurencji lekarskiej
13.3.           Informacja o praktyce a niedopuszczalne formy reklamy. Zasady etyczne ogłaszania się lekarzy
13.4.           Honoraria lekarskie
13.5.           Aktywa i pasywa praktyki prywatnej w dobie współczesnej
13.6.           Praktyka prywatna a obowiązki lekarza w publicznej służbie zdrowia
Rozdział 14. Lekarz a społeczeństwo i instytucje ochrony zdrowia. Konflikty moralne w zdrowiu publicznym
14.1.           Lekarz wobec zorganizowanych form pomocy medycznej
14.1.1.        Problemy etyczne dotyczące racjonowania metod leczenia i alokacji środków finansowych
14.1.2.        Lekarz a niedomagania w zakładzie opieki zdrowotnej
14.2.           Lekarz a zdrowie publiczne
14.3.           Lekarz a producenci i sprzedawcy leków i aparatury medycznej
14.4.           Lekarz w walce o swoje prawa
Rozdział 15. Samorządy i ich rola w przestrzeganiu przez pracowników ochrony zdrowia zasad etyki zawodowej
15.1.           Rola rzeczników odpowiedzialności zawodowej i sądów lekarskich
15.2.           Izby i kodeksy etyczne innych zawodów medycznych
Zakończenie
Aneksy
Aneks 1. Kodeks Etyki Lekarskiej
Aneks 2. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Aneks 3. Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowań biologii i medycyny
Aneks 4. Deklaracja helsińska
Aneks 5. Dobre obyczaje w nauce. Zbiór zasad i wytycznych
Aneks 6. Ustawa o izbach lekarskich z dnia 17 maja 1989 r. (wybrane artykuły)
Aneks 7. Kodeks Etyki Zawodowej Polskiej Pielęgniarki i Położnej
Aneks 8. Kodeks Etyki Aptekarza RP
Aneks 9. Deklaracja hawajska
Aneks 10. Skala inwazyjności badań na żywych kręgowcach
Literatura uzupełniająca
Skorowidz

Fragment tekstu:

Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki
1.1. Podstawowe pojęcia etyki ogólnej, niezbędne do zrozumienia zasad etyki lekarskiej i bioetyki
1.2. Pojęcia dobra i zła i ich zastosowanie w praktyce lekarskiej
1.3. Bioetyka
Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej
2.1. Dwa modele kształtowania postaw lekarzy w starożytności
2.2. Etyka lekarska w średniowiecznej Europie
2.3. Początki etyki lekarskiej w Polsce
2.4. Izby lekarskie i pierwsze kodeksy deontologiczne
2.5. Rozwój myśli deontologicznej w Polsce na przełomie XIX/XX wieku
2.6. Etyka lekarska jako problem międzynarodowy po II wojnie światowej     
2.7. Problemy etyki lekarskiej w Polsce po II wojnie światowej
Rozdział 3. Prawa pacjenta
3.1. Paternalizm czy partnerstwo. Stosunek lekarz-pacjent w przeszłości i w dobie współczesnej
3.2. Karta Praw Pacjenta
3.3. Europejska Konwencja Bioetyczna
3.4. Dokumenty wzorcowe dotyczące praw pacjenta
3.5. Stosunek lekarz-pacjent w świetle podstawowych praw pacjenta
3.6. Nadzór nad przestrzeganiem praw pacjenta
3.7. Godność lekarza i jego prawa
3.8. Dodatkowe informacje o regulacjach prawnych i związanych z tym zagrożeniach
Rozdział 4. Tajemnica zawodowa lekarza
4.1. Tajemnica lekarska w tradycjach historycznych
4.2. Zakres tajemnicy lekarskiej
4.3. Zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy
4.3.1.          Ustawowe zwolnienia z zachowania tajemnicy
4.3.2.          Postępowanie w przypadku badania na żądanie uprawnionych ustawami organów i instytucji
4.3.3.          Postępowanie dotyczące nieujawnienia tajemnicy stanowiącej niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia pacjenta lub innych osób
4.3.4.          Ujawnienie tajemnicy za zezwoleniem pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego
4.3.5.          Udzielanie informacji innemu lekarzowi lub personelowi medycznemu
4.3.6.          Tajemnica zawodowa a praktyczna nauka zawodów medycznych
4.3.7.          Wykorzystanie wiadomości objętych tajemnicą do celów naukowych
4.4. Tajemnica dotycząca dokumentacji lekarskiej
4.5. Tajemnica wobec pacjenta, którego informacje dotyczą
4.6. Odpowiedzialność za naruszenie zasad zachowania tajemnicy lekarskiej
Rozdział 5. Obowiązek i prawo udzielania pomocy
5.1. Lekarz jako przymusowy samarytanin
5.2. Lekarz a samobójstwo
5.3. Zgoda na zabieg diagnostyczny i leczniczy
5.3.1.          Przesłanki ważności zgody
5.3.2.          Zakres zgody
5.3.3.          Postępowanie w przypadku braku zgody na określony rodzaj leczenia
5.4. Działanie lekarza bez zgody osoby poddanej zabiegom medycznym
5.4.1.          Działanie lekarza przy braku porozumienia się z chorym lub przy braku zgody przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego osoby nieletniej lub ubezwłasnowolnionej
5.4.2.          Działanie bez zgody ze względu na dobro społeczne
5.5. Lekarz w kontaktach z wymiarem sprawiedliwości
5.6. Postępowanie lekarza wobec chorych psychicznie
5.7. Działanie lekarza w warunkach wojny
Rozdział 6. Ryzyko diagnostyczne i terapeutyczne
6.1. Pojęcie ryzyka i zakres jego dopuszczalności
6.1.1.          Ryzyko w diagnostyce
6.1.2.          Ryzyko w terapii farmakologicznej
6.1.3.          Ryzyko w terapii chirurgicznej
6.2. Lekarz a metody medycyny niekonwencjonalnej
6.3. Ryzyko w postępowaniu profilaktycznym
6.4. Słowo lekarza jako czynnik ryzyka
Rozdział 7. Problemy etyczne prokreacji
7.1. Przemiany obyczajowe w odniesieniu do życia seksualnego
7.2. Zapobieganie ciąży
7.3. Sterylizacja
7.4. Dziecko niechciane i jego losy
7.5. Przerywanie ciąży
7.6. Sztuczna inseminacja
7.7. Zapłodnienie pozaustrojowe
7.8. Instytucja matki zastępczej
7.9. Diagnostyka prenatalna
7.10.           Odchylenia od normy współżycia seksualnego a etyka lekarska
Rozdział 8. Problemy etyczne transplantologii
8.1. Historyczne aspekty rozwoju transplantologii
8.2. Transplantologia a kolejne modyfikacje definicji śmierci
8.3. Pobieranie komórek, tkanek i narządów od żywego dawcy
8.4. Stosunek do transplantacji narządów ze zwłok w badaniach socjologicznych i wyrażanych opiniach
8.5. Domniemana zgoda czy domniemany brak zgody?
8.6. Problemy etyczne ksenotransplantacji
Rozdział 9. Problemy etyczne tanatologii
9.1. Ewolucja postaw wobec śmierci i człowieka umierającego
9.2. Wartość i jakość życia
9.3. Rozmowa z chorym i jego rodziną o niepomyślnym rokowaniu
9.4. Granice walki o życie
9.5. Opieka terminalna
9.6. Opieka paliatywna
9.7. Eutanazja
Rozdział 10. Etyka badań naukowych
10.1.           Etos uczonego. Zagrożenia moralne w badaniach naukowych
10.2.           Eksperyment
10.2.1.        Rodzaje eksperymentu biomedycznego i ich definicje
10.2.2.        Podstawowe zasady etyczne i prawne regulujące dopuszczalność dokonywania eksperymentów
10.2.3.        Problemy etyczne badania leku
10.3.           Problemy etyczne genetyki
10.4.           Doświadczenia na embrionach i płodach ludzkich
10.4.1.        Klonowanie
10.4.2.        Komórki macierzyste
10.5.           Badania na zwierzętach
10.6.           Komisje bioetyczne i ich działalność
10.7.           Zasady dobrych obyczajów w publikacjach naukowych
Rozdział 11. Błąd lekarski a etyka
11.1.           O zawinionych i niezawinionych błędach lekarskich
11.1.1.        Błąd popełniony z niedostatku wiedzy
11.1.2.        Błąd wynikający z przekroczenia kompetencji
11.1.3.        Błąd wynikający z niewykazania należytej staranności
11.2.           Postępowanie lekarza w przypadku popełnienia błędu lekarskiego
11.3.           Odpowiedzialność moralna za postępowanie innej osoby w zespole
Rozdział 12. Lekarz a współpracownicy i uczniowie. Koleżeństwo lekarskie
12.1.           Solidarność zawodowa
12.2.           Koleżeństwo a krytyka postępowania
12.3.           Lekarz w zespole pracowników medycznych
12.4.           Lekarz jako nauczyciel
12.5.           Lekarz jako konsultant
Rozdział 13. Dobre obyczaje w praktyce lekarskiej
13.1.           Tradycje praktyki prywatnej lekarza
13.2.           Złe i dobre przejawy konkurencji lekarskiej
13.3.           Informacja o praktyce a niedopuszczalne formy reklamy. Zasady etyczne ogłaszania się lekarzy
13.4.           Honoraria lekarskie
13.5.           Aktywa i pasywa praktyki prywatnej w dobie współczesnej
13.6.           Praktyka prywatna a obowiązki lekarza w publicznej służbie zdrowia
Rozdział 14. Lekarz a społeczeństwo i instytucje ochrony zdrowia. Konflikty moralne w zdrowiu publicznym
14.1.           Lekarz wobec zorganizowanych form pomocy medycznej
14.1.1.        Problemy etyczne dotyczące racjonowania metod leczenia i alokacji środków finansowych
14.1.2.        Lekarz a niedomagania w zakładzie opieki zdrowotnej
14.2.           Lekarz a zdrowie publiczne
14.3.           Lekarz a producenci i sprzedawcy leków i aparatury medycznej
14.4.           Lekarz w walce o swoje prawa
Rozdział 15. Samorządy i ich rola w przestrzeganiu przez pracowników ochrony zdrowia zasad etyki zawodowej
15.1.           Rola rzeczników odpowiedzialności zawodowej i sądów lekarskich
15.2.           Izby i kodeksy etyczne innych zawodów medycznych
Zakończenie
Aneksy
Aneks 1. Kodeks Etyki Lekarskiej
Aneks 2. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Aneks 3. Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowań biologii i medycyny
Aneks 4. Deklaracja helsińska
Aneks 5. Dobre obyczaje w nauce. Zbiór zasad i wytycznych
Aneks 6. Ustawa o izbach lekarskich z dnia 17 maja 1989 r. (wybrane artykuły)
Aneks 7. Kodeks Etyki Zawodowej Polskiej Pielęgniarki i Położnej
Aneks 8. Kodeks Etyki Aptekarza RP
Aneks 9. Deklaracja hawajska
Aneks 10. Skala inwazyjności badań na żywych kręgowcach
Literatura uzupełniająca
Skorowidz